Europakommisjonen føreslår å oppretta ei eiga EU-påtalemakt. Det kom fram i eit forordningsforslag i juli. I form av eit påklagarkontor skal det kjempast mot det omfattande bedrageriet med EU-midlar, som ifølgje Kommisjonen omfattar minst 500 millionar euro årleg.
Lisboatraktaten opna for ei eiga EU-påtalemakt, og det har lenge vore venta eit slikt forslag frå Kommisjonen. EUs antisvindelkontor, Olaf, og Europol har ikkje myndigheit i slike bedragerisaker, difor meiner Kommisjonen at det no trengst ei grenseoverskridande påtalemakt som kan samla inn bevis frå eit medlemsland til bruk i eit anna.
Forslaget griper inn i det vanskelege spørsmålet om kor mykje makt EU skal ha kontra medlemslanda. Tanken er at eit EU-påklagarkontor skal ha rett til å gjera utgreiingar og gjera påtalar i dei einskilde landa uavhengig av nasjonale styresmakter. Sverige er blant landa som ser med skepsis på slike overstatlege inngrep, mens Tyskland og Frankrike tidlegare har etterspurd ei slik ordning. Dersom forhandlingane ikkje når fram på EU-nivå, kan minst ni land velja å vedta eit slikt påklagarkontor gjennom forsterka samarbeid.
Påtalemakta skal vera ein uavhengig institusjon, men forslaget legg opp til parlamentarisk kontroll ved at ei europeisk påtalemakt årleg må avgi rapport til nasjonale parlament og Europaparlamentet.
EU-formannskapslandet Litauen vil prioritera forslaget på rådsmøta denne hausten.
